29 MAART 2026

Sinds dit jaar ben ik weer in loondienst. Ik werk als leraar op het speciaal basisonderwijs met kinderen die vanwege hun gedrag extra aandacht nodig hebben. Ondanks dat ik het werk waardevol vind, ik er veel van leer en ik veel plezier kan hebben met de kinderen, merk ik dat er toch een soort schaamte, of meer een teleurgesteld gevoel heerst over mijzelf over het feit dat ik een 9 tot 5 baan heb. Heb ik mijn Ziel verkocht aan Babylon, zoals ik dat vroeger stellig zou hebben verkondigd?  

Dit komt omdat ik mij altijd heb verzet tegen het ‘systeem’ waar we in leven, en alle onderdelen waar dit systeem uit bestaat: het geldsysteem, hoe wij met dieren en voedsel omgaan, ons politieke systeem en zo ook het onderwijssysteem.

Het feit dat wij kinderen zeven uur lang stil naar een volwassene laten luisten, dat de kinderen hun leraren meer zien dan hun ouders, dat je als ouders weinig invloed hebt over wát je kind leert én dat er gemiddeld 25 leerlingen in een klas worden gepropt, zorgt ervoor dat er bij mij veel alarmbellen gaan rinkelen. Er zijn namelijk veel mensen bij wie ik niet 7 uur lang in een ruimte wil zitten, laat staan dat ik naar ze zou moeten luisteren..

Dat ik nu zelf werkzaam ben in het systeem waar ik me zo tegen heb verzet, is iets waar ik regelmatig mee worstel, maar nu ik ouder ben realiseer ik me ook allerlei dingen waar ik niet bewust van was als twintigjarige, of waar ik in ieder geval absoluut geen vrede mee wilde maken. Ik realiseer mij nu dat vrijheid niet betekent dat je vrij bent van verantwoordelijkheid, maar dat je vrij bent om te kiezen wélke verantwoordelijkheden je wil dragen. Anders gezegd: je hebt de verantwoordelijkheid om je leven in een richting te sturen die in lijn is met waar je heen wil. Niets is altijd leuk en gemakkelijk, alles wat je doet brengt gedoe met zich mee. Maar als je dingen doet zonder richting, voelt de verantwoordelijkheid die je draagt om het op te lossen zwaar en willekeurig.

Ik realiseer me nu ook dat alles met een prijs komt. Voor alles wat je wil moet je een offer doen. Dat klinkt misschien zwaar, een offer, maar eigenlijk is het heel erg logisch. Als je een relatie wil met een persoon, komt dat (vaak) met het offer dat je niet zomaar met iedereen het bed in kan duiken. En doe je dat wel, dan betaal je daarvoor wel een prijs, namelijk dat je partner je niet meer vertrouwt. Alles komt met bepaalde regels. Misschien zijn de regels van tevoren niet altijd duidelijk of bestaat er ruimte voor onderhandeling, maar uireindelijk bestaat alles binnen bepaalde kaders.

Je kan wel een potje UNO spelen en boos worden op het feit dat een rode 2 niet op een blauwe 5 mag, maar als je besluit dat alle kaarten wel op elkaar mogen speel je geen UNO meer. Dan leg je gewoon kaarten op tot iemand er geen meer heeft. En zo heeft ook de samenleving waar we in leven regels waar ik het niet mee eens was, en daarom was ik erg boos.

Nu ik dit zo opschrijf klinkt het heel erg logisch, maar mijn boosheid zorgde ervoor dat ik niet meer mee wilde spelen, maar ik wilde er ook niet mee stoppen.. Ik wilde hier zijn en blijven, maar zag zo weinig perspectief in het spel dat wij met elkaar spelen dat ik het nut niet zag in mijn best te doen.

Zo ben ik twee jaar lang niet naar school gegaan (terwijl mijn ouders wel collegegeld kregen en ik studiefinanciering kreeg), verlengde ik mijn paspoort niet (ik wilde niet dat de overheid mijn vingerafdruk had) en betaalde ik een jaar lang alleen met cash omdat ik niet wilde dat de bank wist waar ik mijn (van de overheid gekregen) geld uitgaf. Ik wilde geen belasting betalen omdat ik het niet eens was met waar de overheid dit aan uit gaf. Ik dacht dat ik dit deed omdat ik vrij wilde zijn, maar ik was mij gewoon keihard aan het verzetten tegen de autoriteit.

Maar nu ik werk als leraar ben ik die autoriteit waar de kinderen het niet mee eens zijn en daarom tegenaan schoppen. Nu zie ik dat het schoppen, schelden, met de armen over elkaar zitten  en weigeren mee te doen de situatie niet beter maken. Sterker nog: dit gedrag zorgt er vaak voor dat de situatie verder escaleert en het autoriteitsfiguur meer en meer vervelende consequenties gaat uitdelen om ervoor te zorgen dat je mee gaat doen met de regels.

Ik heb een leerling in mijn klas die een hekel heeft aan rekenen. Hij besluit regelmatig dat hij het werk niet gaat maken. Vervolgens leg ik hem uit dat het voor de pauze af moet, waarop hij tegen mij begint te schelden of zegt dat het een kutschool is. Hiervoor krijgt hij strafwerk. Uiteindelijk moet het kind de opdracht nog steeds uitvoeren, alleen nu met nog extra strafwerk erbij. In de leerling herken ik hoe ik zelf omging met autoriteit en hoe dat mij eigenlijk alleen maar negativiteit opleverde.

Het is een grote paradox, maar om te doen wat je wil doen moet je dat wat je moet doen zo goed mogelijk doen. Zo dat is een hele mond vol. Ik zal het nog een keer opschrijven, maar dan in dichtvorm. Misschien komt het dan beter over:

Om te doen wat je wil doen

Moet je wat je moet doen

Zo goed mogelijk doen

Dat betekent zeker niet dat ik het eens ben met de diefstal die de overheid belasting noemt, en al helemaal niet met het gebrek in mogelijkheid om mee te beslissen waar dit geld aan uitgegeven wordt, maar ik trap er nu niet meer zo hard tegenaan. Ik snap dat dit de regels van het spel zijn.