8. Negen tot vijf.
29 MAART 2026
Sinds dit jaar ben ik weer in loondienst. Ik werk als leraar op het speciaal basisonderwijs met kinderen die vanwege hun gedrag extra aandacht nodig hebben. Ondanks dat ik het werk waardevol vind, ik er veel van leer en ik veel plezier kan hebben met de kinderen, merk ik dat er toch een soort schaamte, of meer een teleurgesteld gevoel heerst over mijzelf over het feit dat ik een 9 tot 5 baan heb. Heb ik mijn Ziel verkocht aan Babylon, zoals ik dat vroeger stellig zou hebben verkondigd?
Dit komt omdat ik mij altijd heb verzet tegen het ‘systeem’ waar we in leven, en alle onderdelen waar dit systeem uit bestaat: het geldsysteem, hoe wij met dieren en voedsel omgaan, ons politieke systeem en zo ook het onderwijssysteem.
Het feit dat wij kinderen zeven uur lang stil naar een volwassene laten luisten, dat de kinderen hun leraren meer zien dan hun ouders, dat je als ouders weinig invloed hebt over wát je kind leert én dat er gemiddeld 25 leerlingen in een klas worden gepropt, zorgt ervoor dat er bij mij veel alarmbellen gaan rinkelen. Er zijn namelijk veel mensen bij wie ik niet 7 uur lang in een ruimte wil zitten, laat staan dat ik naar ze zou moeten luisteren..
Dat ik nu zelf werkzaam ben in het systeem waar ik me zo tegen heb verzet, is iets waar ik regelmatig mee worstel, maar nu ik ouder ben realiseer ik me ook allerlei dingen waar ik niet bewust van was als twintigjarige, of waar ik in ieder geval absoluut geen vrede mee wilde maken. Ik realiseer mij nu dat vrijheid niet betekent dat je vrij bent van verantwoordelijkheid, maar dat je vrij bent om te kiezen wélke verantwoordelijkheden je wil dragen. Anders gezegd: je hebt de verantwoordelijkheid om je leven in een richting te sturen die in lijn is met waar je heen wil. Niets is altijd leuk en gemakkelijk, alles wat je doet brengt gedoe met zich mee. Maar als je dingen doet zonder richting, voelt de verantwoordelijkheid die je draagt om het op te lossen zwaar en willekeurig.
Ik realiseer me nu ook dat alles met een prijs komt. Voor alles wat je wil moet je een offer doen. Dat klinkt misschien zwaar, een offer, maar eigenlijk is het heel erg logisch. Als je een relatie wil met een persoon, komt dat (vaak) met het offer dat je niet zomaar met iedereen het bed in kan duiken. En doe je dat wel, dan betaal je daarvoor wel een prijs, namelijk dat je partner je niet meer vertrouwt. Alles komt met bepaalde regels. Misschien zijn de regels van tevoren niet altijd duidelijk of bestaat er ruimte voor onderhandeling, maar uireindelijk bestaat alles binnen bepaalde kaders.
Je kan wel een potje UNO spelen en boos worden op het feit dat een rode 2 niet op een blauwe 5 mag, maar als je besluit dat alle kaarten wel op elkaar mogen speel je geen UNO meer. Dan leg je gewoon kaarten op tot iemand er geen meer heeft. En zo heeft ook de samenleving waar we in leven regels waar ik het niet mee eens was, en daarom was ik erg boos.
Nu ik dit zo opschrijf klinkt het heel erg logisch, maar mijn boosheid zorgde ervoor dat ik niet meer mee wilde spelen, maar ik wilde er ook niet mee stoppen.. Ik wilde hier zijn en blijven, maar zag zo weinig perspectief in het spel dat wij met elkaar spelen dat ik het nut niet zag in mijn best te doen.
Zo ben ik twee jaar lang niet naar school gegaan (terwijl mijn ouders wel collegegeld kregen en ik studiefinanciering kreeg), verlengde ik mijn paspoort niet (ik wilde niet dat de overheid mijn vingerafdruk had) en betaalde ik een jaar lang alleen met cash omdat ik niet wilde dat de bank wist waar ik mijn (van de overheid gekregen) geld uitgaf. Ik wilde geen belasting betalen omdat ik het niet eens was met waar de overheid dit aan uit gaf. Ik dacht dat ik dit deed omdat ik vrij wilde zijn, maar ik was mij gewoon keihard aan het verzetten tegen de autoriteit.
Maar nu ik werk als leraar ben ik die autoriteit waar de kinderen het niet mee eens zijn en daarom tegenaan schoppen. Nu zie ik dat het schoppen, schelden, met de armen over elkaar zitten en weigeren mee te doen de situatie niet beter maken. Sterker nog: dit gedrag zorgt er vaak voor dat de situatie verder escaleert en het autoriteitsfiguur meer en meer vervelende consequenties gaat uitdelen om ervoor te zorgen dat je mee gaat doen met de regels.
Ik heb een leerling in mijn klas die een hekel heeft aan rekenen. Hij besluit regelmatig dat hij het werk niet gaat maken. Vervolgens leg ik hem uit dat het voor de pauze af moet, waarop hij tegen mij begint te schelden of zegt dat het een kutschool is. Hiervoor krijgt hij strafwerk. Uiteindelijk moet het kind de opdracht nog steeds uitvoeren, alleen nu met nog extra strafwerk erbij. In de leerling herken ik hoe ik zelf omging met autoriteit en hoe dat mij eigenlijk alleen maar negativiteit opleverde.
Het is een grote paradox, maar om te doen wat je wil doen moet je dat wat je moet doen zo goed mogelijk doen. Zo dat is een hele mond vol. Ik zal het nog een keer opschrijven, maar dan in dichtvorm. Misschien komt het dan beter over:
Om te doen wat je wil doen
Moet je wat je moet doen
Zo goed mogelijk doen
Dat betekent zeker niet dat ik het eens ben met de diefstal die de overheid belasting noemt, en al helemaal niet met het gebrek in mogelijkheid om mee te beslissen waar dit geld aan uitgegeven wordt, maar ik trap er nu niet meer zo hard tegenaan. Ik snap dat dit de regels van het spel zijn.
Reacties
I find this very on point. I have wondered many times (most recently, two days ago) why I have put so much effort into fitting social norms and rules while recognizing them as mediocre. If I think about myself, it’s hard to see a way out of it, but in your case, I see a clear trajectory (maybe because it’s easier to read others than oneself).
Your current situation seems to me a key step in your journey. This is because I don’t think that life is like a card game. Life is a form of art. There are clear rules, but they are ambiguous and can change, both in the way they exist and in the way they are applied, but before you can change them, you need to master them. Klimt and Picasso broke the rules and pioneered new ways of self-expression, but before doing that, they built a solid background in classical art. The whole philosophical theory of Marx is based on a deep understanding and analysis of philosophical thought from pre-Socratic Greece to his contemporary thinkers. Yanis Varoufakis is one of the strongest opponents of the current socioeconomic system and its trajectory, and he has very rigorous academic training in economics and statistics.
My view is that your “9-5” is a pivotal moment in your journey towards societal critique. One that is not rebellion coming from your gut, but an intellectual elaboration rooted in your experience as a person who has been both an outsider and part of the system. At the end of the day, revolutions are made by insiders, while pure outsiders are, most of the time, just pawns in the game. You are already aware that this experience is teaching you a lot, pushing you to question yourself on aspects that are fundamental to you. You are not compromising your values, you are sharpening them.
Hi Alessandra,
Thank you for your reply. I took some time to reply, I hope you don’t mind.
A lot of the things you’re saying spark my mind.
Let’s start with your perspective on changing the rules once you master them.
In the past, I have experienced struggling with something, until something ‘clicks’: a new understanding comes, the picture is clear and the alternative shows up, and I ‘Master’ the problem.
For example now as a teacher, I struggled with one girl in my class. She would get mad at random moments and walk out of the classroom, throw with doors, scream and curse to anyone who was willing to hear it. In the beginning I would stand in front of the door and tell her to go to her table, start working (remember, this is special education) but she would not calm down. Kick me, hit me, all in order to get out of the classroom. This, of course, started a lot of problems, both for her and for me. Until it came to me it always happened when she did not understand a question in her book, and she was unable to speak this out loud. Now, every time she walks away I let her go, after a few minutes I go after her and ask her if she needs help with her work. She says yes and we can go back to the classroom in peace.
So, by understanding the situation I manage to take away the ‘conflict’ or ‘struggle’, I’m this case. But in my reality, there are a lot of ‘rules’ you just have to follow. For example the I pose in my contemplation: ‘everything has a cost.’ Do you believe this to be changeable once it’s mastered?
Reacting to the thing you said about the gut-feeling and the head; I believe for me, everything starts with the gut-feeling. I agree just acting on the gut-feeling is incomplete, but I like to see the gut as my intuition, a compass to guide me in which direction to go. Then, the mind can function as a map, to steer, make a plan and find a way. The mind without the gut is aimless, the gut without the mind is clueless.
Lieve Olaf,
Je schrijft de dingen zo mooi op. Ik herken veel in je gevoel. Regels die regels zijn maar van wie en voor wie? Heel vaak herken ik me niet in wat 'wij' vinden of denken of menen. Vaak heb ik het gevoel: ze hebben mij niets gevraagd. Maar je doet mee, op je eigen manier. Behoud je eigen ideeën en gevoel in deze verwarrende wereld. En vooral behoud je authenticiteit ondanks alles. Laten we weer eens een koffietje doen😘
Hoi Hanneke,
Dank je wel voor je reactie!
Voor mij is het precies wat je zegt. De regels zijn er, sommige zijn al vele generaties oud en veel mensen nemen ze als vanzelfsprekend. Het wordt lastig wanneer je hier vragen over hebt, of besluit dat de regels niet bij je passen. Dat blijft een zoektocht denk ik, hoe je de dingen in je leven vorm geeft en wat bij je past. Hoe heb jij dat aangepakt?
We zien elkaar gauw, ik stuur je een appje.
Liefs Olaf
Reactie plaatsen